Venezuela als 'verre buur': waarom de geschiedenis nu weer meetelt

In dit artikel:

Begin deze maand grepen de Verenigde Staten militair in in Venezuela en werd president Nicolás Maduro gearresteerd. Die gebeurtenis brengt de vaak verwaarloosde, maar complexe relatie tussen Venezuela en het Koninkrijk der Nederlanden weer in scherp relief — niet alleen op diplomatiek niveau in Den Haag, maar vooral voor de Caribische eilanden Aruba, Bonaire en Curaçao die op korte afstand liggen.

De spanningen blijken diep geworteld. Al rond 1900 zorgde het nationalisme van president Cipriano Castro voor confrontaties met Nederland, waarbij Curaçao als handels- en smokkelhub en uitvalsbasis voor rebellen een terugkerend twistpunt vormde. In de moderne tijd herhaalde het patroon zich onder Hugo Chávez: anti-westerse retoriek en beschuldigingen richting Nederlandse aanwezigheid in het Caribisch gebied verhardden de verhoudingen.

De recente Amerikaanse actie verandert onmiddellijk de machtsverhoudingen in de regio en zet extra druk op het Koninkrijk. Formeel is Nederland geen deelnemer aan de militaire operatie, maar als NAVO-bondgenoot van de VS en als staat met eilanden vlakbij Venezuela kan Den Haag zich niet onverschillig opstellen. Er rijzen tegelijk oproepen tot terughoudendheid en intensief diplomatiek overleg om die dubbele verantwoordelijkheid te wegen.

Voor Aruba, Bonaire en Curaçao zijn de effecten concreet: migratiestromen, economische verwevenheid en veiligheidsproblemen kunnen toenemen. Historische voorbeelden leren bovendien dat buitenlandse interventies zelden duurzame stabiliteit brengen; machtswisselingen blijken vaak tijdelijk. De crisis benadrukt dat Venezuela geen ver-van-mijn-bed-show is, maar een directe invloed heeft op de veiligheid en het bestuur in het Caribisch deel van het Koninkrijk — en dat elke nieuwe escalatie onvermijdelijk ook Den Haag raakt.